Αναδημοσιεύουμε από την ιστοσελίδα tvxs.gr αποσπάσματα από μια συνέντευξη του Χρόνη Μίσσιου, χαρακτηριστική της οικολογικής και αποαναπτυξιακής του σκέψης.
Πιστεύω ότι ο μόνος δρόμος, η τελευταία έξοδος προς την ελευθερία του
ανθρώπου και του πλανήτη είναι η ολιστική οικολογική φιλοσοφία, σκέψη,
πράξη, συμπεριφορά. Η οικολογία ούτε φέρει ούτε εδραιώνει καμία εξουσία,
αντίθετα την καθιστά άχρηστη. Είναι μια επανάσταση αυτογνωσίας, μια
επανάσταση ανθρώπινης συνείδησης. Δεν είναι μια «πίστη» σε μια ιδεολογία
αλλά μια καθημερινή πρακτική για να επανασυνδέσουμε τη λογική με τις
αισθήσεις, να απελευθερώσουμε τη συμπαντική μας ιδιαιτερότητα. Να αναγνωρίσουμε τη διαφορετικότητα, την αυταξία και την αναγκαιότητα του
συνόλου της ζωής…
Είναι ένας δρόμος επαναπροσέγγισης του κόσμου που μας περιβάλλει, ένας
δρόμος στην αναζήτηση της χαράς αντί της αγωνίας. Έχουμε ανάγκη να
ξαναβρούμε την προσωπική μας αισθητική, τα προσωπικά μας μονοπάτια,
του έρωτα, της αγάπης και της τρυφερότητας, το άρωμα του κόσμου και της
ύπαρξής μας.
Η κρίση που περνάμε, είναι πολυεπίπεδη, δεν είναι μονάχα οικονομική. Ου‐
σιαστικά είναι κρίση αξιών και χρεοκοπίας του λογοκρατούμενου και τεχνο‐
κρατικού πολιτισμού μας. Τους κινδύνους για την οικολογική κρίση, πια, του
πλανήτη, δεν τους αμφισβητεί κανείς, και όλο και περισσότεροι άνθρωποι
συνειδητοποιούν την ανάγκη να στρατευτούν σε τέτοιου είδους προσπάθει‐
ες για να σώσουν ή να βελτιώσουν το περιβάλλον. Αυτό, όμως, είναι το ένα
μέρος: Ο περιβαλλοντολογικός ακτιβισμός. Διότι στην πραγματικότητα υπάρχουν δύο περιβάλλοντα:
Το ένα είναι το φυσικό περιβάλλον και το άλλο είναι το κοινωνικό περιβάλ‐
λον, το ανθρώπινο περιβάλλον. Το πρόβλημα προκύπτει από το γεγονός, ότι
το ανθρώπινο περιβάλλον είναι οργανωμένο κατά τέτοιο τρόπο και δρα
κατά τέτοιο τρόπο, ώστε καταστρέφει το φυσικό περιβάλλον. Συνεπώς για
να διατυπώσουμε ένα οικολογικό αίτημα, που θα σημαίνει την σωτηρία του
πλανήτη και συνεπώς της ζωής πάνω σε αυτόν, πρέπει να προσπαθήσουμε
να δούμε πώς θα ανατρέψουμε τις πρακτικές που οδηγούν στην καταστροφή του και πώς θα οδηγηθούμε σ’ έναν βαθύτερο κοινωνικό μετασχηματισμό, ο οποίος θα αποκαταστήσει τη φυσική σχέση του ανθρώπου με τη φύση.
Αυτό σημαίνει μια εξανάσταση της ανθρώπινης συνείδησης, σημαίνει μια
καθημερινή απόκρουση της βαρβαρότητας του συστήματος και μια διαφορετική τοποθέτηση στη συμπεριφορά του ανθρώπου απέναντι σε αυτά τα
προβλήματα. Και αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο. Γιατί αυτήν την κουλτούρα, ότι ο άνθρωπος είναι ο κυρίαρχος του πλανήτη, και ότι ο Θεός έπλασε
τον άνθρωπο και τον διόρισε κυρίαρχο του πλανήτη και του είπε ότι: «όλα
αυτά είναι δικά σου», την κουβαλάμε από τα γεννοφάσκια μας!
Πρέπει να απαλλαχτούμε από τις θεωρίες του ανθρωποκεντρισμού, όπως
και από τις αφελείς θεωρίες της θρησκείας και όλων αυτών των πραγμάτων.
Αλλά κυρίως, πρέπει να αντιληφθούμε ποιά είναι η ουσία και το νόημα της
ζωής! Δηλαδή, δεν γίνεται αντί να ζούμε, να προσπαθούμε να επιβιώσουμε!
Κάθε πλάσμα έρχεται στον κόσμο με δικαιώματα, με δυνατότητες, να ζήσει
τη ζωή του, να χαρεί, να είναι χορτάτο, να καλύπτει τις ανάγκες του, κλπ.
Αλλά ο άνθρωπος έρχεται σ’ έναν κόσμο, όπου εκτός από τους πορφυρογέν‐
νητους, δεν ξέρει πού πάει και τί κάνει, και πώς να ζήσει.
Ταυτόχρονα αυτή η ολιστική οικολογία‐οικολογική αντίληψη, η οποία δεν
ασκείται μόνο σ’ έναν οικολογικό ακτιβισμό αλλά βλέπει και θέλει και παλεύει να αναστρέψει τις καταστροφικές δομές του συστήματος και να εδραιώσει έναν καινούριο πολιτισμό, είναι σημαντική γιατί είναι η μόνη δια‐
δικασία η οποία απαιτεί όχι την υπακοή ή την υποταγή των ανθρώπων σε
μια πίστη ή σε μια ιδεολογία αλλά απαιτεί την αφύπνιση της συνείδησής του
και την κατανόηση του νοήματος της ζωής.
Η ζωή είναι ένα χάρισμα. Είναι ένα χάρισμα που μας δίνεται μια φορά. Μια
φορά! Και πρέπει να το χαρούμε, πρέπει να το δωρίσουμε, πρέπει να το ζήσουμε!
Η οικολογία μάς απαλλάσσει, επίσης, και από το άγχος του θανάτου. Ξέρου‐
με, ότι αυτό το δώρο, είναι με ημερομηνία λήξεως, και συνεπώς πρέπει να το
χαρούμε και όχι να το σπαταλάμε μέσα σε βάσανα. Τι είναι αυτά τα πράγμα‐
τα; Που κατάντησαν τη ζωή μας σήμερα;
Οι άνθρωποι δεν προλαβαίνουν να σκεφτούνε, δυστυχώς, να καταλάβουν, τι
σημαίνει ζωή. Τρέχουν, τρέχουν, τρέχουν, κι όταν φτάνει το ηλιοβασίλεμα,
αντί να κλαίνε γιατί πέρασε άλλη μια μέρα, και συνεπώς άλλο ένα βήμα προς
το θάνατο, χαίρονται. Χαίρονται! Γιατί η μέρα τους ήταν φορτωμένη με οδύνη, με άγχος, με κυνηγητό, με προβλήματα, με όλα αυτά.
Η οικολογία είναι επαναστατική, με την έννοια ότι στοχεύει να καταργήσει
όλες τις αρνητικές δομές της κοινωνίας. Είναι η μόνη επανάσταση, θα λέγαμε, η οποία δε φέρει εξουσία και δεν εδραιώνει καμία εξουσία. Και ξέρουμε
από την ιστορία ότι και τα πιο ωραία, τα πιο ρομαντικά όνειρα των επαναστατών, σκοτώθηκαν από την εξουσία. Αυτή ήταν η αιτία
της καταστροφής. Αυτή είναι η αιτία που μετατρέπει τα όνειρα σε εφιάλτη.
Είναι δυνατόν να μιλάμε για οικολογία και για πράσινη ανάπτυξη και να
έχουμε την εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο;
Μιλάω για την κυβέρνηση και για την πράσινη ανάπτυξη! Σ’ αυτήν την πρά‐
σινη ανάπτυξη, λοιπόν, από τους πρώτους μετόχους είναι οι εταιρίες της BP,
από τους πρώτους επενδυτές σ’ αυτή την ιστορία. Δηλαδή είναι αυτός ο
φαύλος κύκλος που έλεγε ο Ελύτης, ότι με έναν ανθρωποκεντρικό‐
τεχνοκρατικό πολιτισμό προσπαθούμε να διορθώνουμε τις ζημιές που έκανε
ένας ανθρωποκεντρικός‐τεχνοκρατικός πολιτισμός. Αυτός είναι ο φαύλος
κύκλος.
Και τί θα πει ανάπτυξη, κι ως πού πάει αυτή η ανάπτυξη τέλος πάντων; Αυτή
η γραμμή που πάει; Έχει κανένα τέλος; Έχει κανένα τέρμα αυτή η γραμμή;
Περάσαμε τη βιομηχανική επανάσταση, περάσαμε την επανάσταση την ηλε‐
κτρονική, και το όφελος του ανθρώπου ποιό; Η ποιότητα της ζωής του, το
νόημα της ζωής του έχει χαθεί, έχει αλλοτριωθεί! Η ζωή είναι αλλού και ο
άνθρωπος ο σημερινός είναι αλλού! Οι περισσότεροι άλλα ζητούν κι άλλα
ζούνε, άλλα επιθυμούν και άλλα πραγματοποιούν μέσα στην κοινωνία.
Είμαστε πια μια κοινωνία σχιζοφρενών. Από τη μια ένας αφύσικος πολιτισμός και από την άλλη η οντότητά μας σαν άνθρωποι. Είμαστε ψυχασθενείς.Απλώς ο καθένας νομίζει ότι ο άλλος είναι, κι όχι ο ίδιος!
Αν θέλουμε λοιπόν να οραματιστούμε ένα ανθρώπινο μέλλον, οφείλουμε
κατ’ αρχήν να το οραματιστούμε σε ανθρώπινα μέτρα. Αυτές οι χαβούζες
που λέγονται πόλεις εξαφανίζουν τον άνθρωπο.
Θα κάνω μια παρένθεση: πήγα κάποτε στην Ιταλία και μπήκα σε μία από
αυτές τις τεράστιες εκκλησίες που έχουνε. Στάθηκα μέσα σ’ αυτό το πράγμα
και χάθηκα πραγματικά και ένιωσα έτσι, ανύπαρκτος. Αυτόματα σκέφτηκα
κι ένα δικό μας εκκλησάκι σ’ ένα λοφίσκο, που μπαίνεις μέσα και ακουμπάς
το Θεό ρε παιδί μου! Εκεί εκμηδενίζουν εντελώς τον άνθρωπο. Ενώ, αντίθε‐
τα, μπαίνεις σ’ ένα ερημοκλήσι και βλέπεις τον Παντοκράτορα από πάνω να
σου χαμογελάει, να απλώσεις το χέρι να τον πιάσεις!
Δηλαδή, ο άνθρωπος ο οποίος θέλει να επικοινωνήσει, ανεξάρτητα αν πιστεύει στον Θεό ή δεν πιστεύει στο Θείο, κλπ. Όσο υπάρχουν άνθρωποι – κι
αυτοί λιγοστεύουν ολοένα και περισσότερο και αντικαθίστανται από τους
μεταλλαγμένους – θα νιώθουνε αυτήν την ανάγκη μιας διαφορετικής επικοινωνίας. Πολλές φορές όταν είμαι «φορτωμένος» και έχει πανσέληνο
βγαίνω στην βεράντα εδώ έξω ανοίγω τα χέρια μου – όπως όταν σταύρωσαν τον Χριστό – κι ανοίγω το στόμα μου και προσπαθώ να καταπιώ το
φεγγάρι. Στέκω, έτσι, πέντε με δέκα λεπτά, και κάποια στιγμή χάνομαι, στα‐
ματάω μόνος μου, γιατί δεν ξέρω αν θα γυρίσω πίσω. Εδώ κάτω έχω και μια ροδιά (αγαπάω πολύ τις ροδιές) η οποία, κάποια μέρα
μου αρρώστησε. Πήγα στον γεωπόνο, πήρα φάρμακα, πήρα τούτο, πήρα τ’
άλλο, τη ράντισα, τίποτα! Η ροδιά κάθε μέρα και χειρότερα. Ήτανε πανσέλη‐
νος. Την σκεφτόμουνα κι ήμουν στενοχωρημένος. Κατέβηκα τα σκαλοπάτια,
κι έκατσα σε μια πέτρα δίπλα της και άρχισα να της λέω πόσο πολύτιμη εί‐
ναι για μένα, πόσο την αγαπάω, να την χαϊδεύω, να της μιλάω τρυφερά κλπ.
Από την άλλη μέρα η ροδιά άρχισε να γίνεται καλύτερα. Έγιανε, και τον Σε‐
πτέμβρη πέταξε και εκτός εποχής, πια, δυο τεράστια ρόδια. Τώρα, δεν ξέρω
αν τα φάρμακα βοήθησαν, επίσης, αλλά εγώ αλλιώς το εισέπραξα και αλλιώς το ένιωσα.
Είναι δύσκολο να ανοίξουμε μια διέξοδο μέσω μιας οικολογικής επανάστα‐
σης. Και γιατί είναι δύσκολο; Από την δεκαετία του ’60 ο Μαρκούζε είχε επι‐
σημάνει, ότι αυτό το απεχθές κοινωνικό σύστημα δεν βρίσκεται πια έξω από
τον άνθρωπο, αλλά έχει ενσωματωθεί μέσα στον άνθρωπο και έχει υπο‐
χρεώσει τον άνθρωπο να το αναπαράγει συνεχώς. Αυτό τι λέει;
Αυτό λέει ότι υποχρεωτικά έχουμε μια μετάλλαξη της συνείδησης, μια μετα‐
φορά της, από την αυτονομία της αναζήτησης του καλού ή της ζωής, σε μια
πρακτική η οποία αναπαράγει το σύστημα. Μας έχουν υποχρεώσει να παίρνουμε αυτοκίνητα, μας υποχρεώνουν να παίρνουμε κινητά, μας υποχρεώ‐
νουν να κάνουμε τούτο, ή το άλλο. Έχουν οργανώσει έτσι τη ζωή, ώστε δεν
μπορούμε να διαφύγουμε.
Γι’ αυτό είναι πολύ δύσκολη μια επανάσταση της οικολογίας. Γιατί πρέπει να
απαλλαγεί ο άνθρωπος, να ξεράσει από μέσα του όλο το σύστημα, να μπο‐
ρέσει να απελευθερωθεί και να μπορέσει τελικά να δει τα πράγματα όπως
είναι, να δει τη ζωή του, να παλέψει, ν’ αντισταθεί, να πολεμήσει.
Σήμερα και σ’ αυτόν τον τομέα – και είναι πολύ αισιόδοξο – διάφορες παρέες
παίρνουν τα βουνά και προσπαθούν να ζήσουν έξω από το σύστημα. Ακόμα,
σε κάποιες περιοχές έχουν καταργήσει και το χρήμα. Εσύ έχεις βγάλει φέτος
περισσότερα φασόλια, εγώ έχω πατάτες, ο άλλος έχει λάδι, ο άλλος είναι
γιατρός κι αντί για πληρωμή θα του δώσω αυγά ή κοτόπουλο, κλπ.
Αυτά νομίζω είναι από τα πιο σημαντικά πράγματα που συμβαίνουν σήμερα
στην ελληνική κοινωνία, διότι από το οργανωμένο πολιτικό‐θεσμικό σύστημα δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτα. Πρόκειται για μια κατάσταση η
οποία αποκλείεται να αναπαράξει τίποτα καλό, τίποτα της προκοπής.
Λέω καμιά φορά, σ’ αυτά τα παιδιά που τρέχουν στις διαδηλώσεις και χτυπιούνται με τους μπάτσους και μετά τους πλακώνουν με τα χημικά σα να
’ναι κατσαρίδες, «Τι πάτε και σκοτώνεστε μες στους δρόμους και δεν πάτε
να καταλάβετε τα χωράφια της Μονής του Βατοπεδίου και να κάνετε μια
φάρμα; Είστε όλοι σας μορφωμένα παιδιά, έχετε διάφορες ειδικότητες, να
καταλάβετε τα βασιλικά κτήματα, αυτού του κερατά στο Τατόι, να κάνετε
μια φάρμα; Θα ’χετε και τον κόσμο μαζί σας! Ποιός θα σας πει κουβέντα; Πάτε και πετάτε γκαζάκια και καίτε το αυτοκίνητο του αλλουνού του κακο‐
μοίρη, τί σας φταίει ο άλλος;».
Θέλω να πω, ότι, δυστυχώς, επίσης για πρώτη φορά, ζω σε μια κοινωνία η
οποία δείχνει να ’χει πάθει εγκεφαλικό! Δεν αντιδρά με τίποτα! Να συμβαί‐
νουν τόσο τρομακτικά πράγματα και μέσα σ’ αυτήν και στον κόσμο και γύ‐
ρω της, και να μην παίρνει χαμπάρι! Να μην αντιδρά με τίποτα!
Εγώ είμαι υπέρ της άμεσης δημοκρατίας, υπέρ των μικρών κοινοτήτων, και
το μόνο που θα έλεγα σήμερα που η χώρα μας περνάει κρίση, θα ήτανε
«πάρτε τα βουνά, ξαναγυρίστε στα χωριά σας, ξαναγυρίστε στη λίμνη! Ξαναεποικήστε την Ελλάδα!».
Έχουμε μια χώρα η οποία είναι ευλογία Θεού, παράγει τα πάντα! Από βότανα, από τρόφιμα, τα πάντα μπορεί να παράξει. Ποτέ όμως δεν είχαμε μια
ικανή πολιτική ηγεσία.
Είναι πάρα πολύ εύκολο να φτιάξεις μια ιδεολογία ή μια θεωρία για την κοι‐
νωνία και να καλέσεις τους ανθρώπους να την εφαρμόσουν. Είναι όμως
τρομερά δύσκολο, ως ανυπέρβλητο, να ξεπεράσεις το εμπόδιο του εαυτού
σου και της κουλτούρας που σου πότισαν από τα γεννοφάσκια σου και τα
δεσμά που έχει δέσει γύρω σου το σύστημα.
Γι’ αυτό ο δρόμος προς την απελευθέρωση από τη βαρβαρότητα, είναι ένας
δρόμος πάνω από την πυρά, που πρέπει να περάσει ο καθένας μας. Πάρα
πολύ δύσκολος δρόμος.
Για την ώρα το κάνουν αυτοί που έχουν κάποια δυνατότητα να το κάνουν.
Δηλαδή, γνωρίζω ανθρώπους, οι οποίοι φύγανε και πήγανε στο Πήλιο, ένα
από τα πιο παραγωγικά βουνά της Ελλάδας – εκεί και μπουκάλια να φυτέ‐
ψεις θα φυτρώσουνε και υπάρχουν κτήματα τα οποία είναι εγκαταλελειμμένα, γεμάτα ελιές, καρυδιές, μηλιές κλπ. – και νοίκιασαν ένα κτήμα, ίσα ίσα
για να μην χάσει ο ιδιοκτήτης την κυριότητα, δηλαδή με 500 ευρώ το χρόνο,
για να καλλιεργούν και να ζουν εκεί, να πουλάν το λάδι και καμιά φορά να
βγαίνουν και στη λαϊκή αγορά. Κάποιοι από αυτούς είναι και γιατροί ή δά‐
σκαλοι και διοργανώνουν εκδηλώσεις. Περνάνε όμορφα, με την παρέα τους,
με τα οργανάκια τους, κάθε άνοιξη συγκεντρώνουν τις εμπειρίες τους, για το
πώς π.χ. γίνεται το μελιτζανάκι τουρσί, τα καρύδια γλυκό, πώς από το λάδι
γίνεται το σαπούνι, πώς χτίζουν σπίτια με αχυρόμπαλες κλπ., διάφορες
γνώσεις, γιατί όλοι τους είναι και πολύ ενδιαφέροντες άνθρωποι και έχουν
κυνηγήσει αυτήν τη γνώση, η οποία είναι πολύτιμη.
Με την τεχνολογία, έχουμε χάσει πολύτιμες γνώσεις από την εμπειρία του
ανθρώπου, που εξασφάλισαν την επιβίωσή του στον πλανήτη για εκατομμύρια χρόνια. Σήμερα η γνώση μας έρχεται απ’ το μέλλον, δεν έρχεται από το
παρελθόν!
Παλιά οι νέοι σέβονταν τους ηλικιωμένους, ενώ σήμερα, συνήθως, δεν τους
σέβονται. Παλιά τους σέβονταν γιατί, εκτός των άλλων, ο ηλικιωμένος κα‐
192 11 κείμενα για την απο-ανάπτυξη
τείχε τη γνώση και ήξερε πότε θα φυτέψει, τί καιρό θα κάνει, τί αλλαγές θα
γίνουν, από τί πάσχει το φυτό κλπ. Σήμερα ο εγγονός ξέρει περισσότερα για
την τεχνολογία από τον παππού. Τον βλέπεις και πιάνει το κινητό και τρα‐
βάει φωτογραφίες και ο παππούς… κοιτάει.
Αλλά, δεν υπάρχει παιδεία, σήμερα. Μη γελιόμαστε. Υπάρχει εκπαίδευση.
Άλλο πράγμα η παιδεία κι άλλο πράγμα η εκπαίδευση. Σήμερα, λοιπόν, τα
παιδιά εκπαιδεύονται. Γιατί; Για να βρούνε τη μηχανή του κέρδους! Να εξα‐
σφαλίσουν κάποια θέση σε κάποιο επάγγελμα.
Τη μηχανή του κέρδους! Αυτό είναι το πρόβλημα. Όσο στην κοινωνία μας η
κυρίαρχη αξία του συστήματος είναι το κέρδος, από ’κει και πέρα μην ψά‐
χνεις να βρεις… Αυτό διαποτίζει όλες τις ανθρώπινες σχέσεις και διαποτίζει
όλες τις κοινωνικές δραστηριότητες όπως είναι η παιδεία και όλα τα πράγ‐
ματα.
Πιστεύω, λοιπόν, ότι αν υπάρχει ελπίδα διεξόδου, οι άνθρωποι και κυρίως οι
νέοι θα τη διαμορφώσουν.
Καμιά φορά με ρωτούν οι δημοσιογράφοι: Χρόνη, έχεις μετανιώσει για τη
ζωή σου; Λέω όχι. Όχι! Τί πιο ωραίο να πεθαίνεις για ένα όραμα, για έναν
όμορφο μύθο, απ’ το να ζεις συνεχώς μια χαμοζωή; Εμείς, λοιπόν, ταξιδέψα‐
με σ’ έναν υπέροχο μύθο, σ’ ένα πάρα πολύ όμορφο όραμα. Τώρα, αν αυτό
στο τέλος της ζωής μας κατάντησε εφιάλτης, αυτό είναι άλλο θέμα, είπαμε,
είναι θέμα της εξουσίας.
Αν είχα τη δυνατότητα να γυρίσω τα χρόνια πίσω, και με τη γνώση που έχω
σήμερα, τι θα άλλαζα; Όλα! Πρώτα απ’ όλα πήραμε μια εμπειρία από την
εξουσία, από την ιστορία, και υπήρχε και μια διαφορετική πραγματικότητα,
ένα διαφορετικό μέτωπο από αυτό που δίναμε τις μάχες. Εμείς δώσαμε μά‐
χες χαρακωμάτων, υπερασπιστήκαμε τη δημοκρατία, υπερασπιστήκαμε τα
ανθρώπινα δικαιώματα, δεν είδαμε την κρίση που ερχόταν… Και σε ότι α‐
φορά τις μεταλλαγές της ιδεολογίας από τη στιγμή που έγινε εξουσία η Σο‐
βιετική Ένωση, και σε ότι αφορά την επερχόμενη κρίση του πλανήτη, μέσω
της εξέγερσης της βιομηχανικής επανάστασης κλπ., τα οποία τα θεωρούσα‐
με, τότε, ευλογία Θεού! Δεν είναι τυχαίο ότι ο Λένιν έλεγε ότι εξηλεκτρισμός
και βαριά βιομηχανία είναι τα δυο πόδια που θα οικοδομήσουν τον κομμουνισμό.
Και φτάσαμε στο Τσερνομπίλ και σε άλλου είδους ιστορίες, και στη συνά‐
ντηση καπιταλισμού και υπαρκτού σοσιαλισμού σε ό,τι αφορά τις πρακτικές
για το περιβάλλον, για τα χημικά στις διατροφές των ανθρώπων και όλα
αυτά. Δεν είναι τυχαίο ότι δυο από τις μεγαλύτερες λίμνες του κόσμου, η
λίμνη της Βαϊκάλης και η λίμνη του Μίσιγκαν και οι δυο είναι μολυσμένες.
Δεν υπερασπιστήκαμε, τότε, τέτοια πράγματα.
Σήμερα, μια σημαντική λέξη είναι η λέξη «βιότοπος». Τι σημαίνει; Σημαίνει
βιώνουμε μαζί, κι αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Γιατί βιώνουμε μέσα
στην διαφορετικότητά μας κι όχι σε κάποια ομπρέλα ιδεολογική η οποία μπορεί να μας οδηγεί σε διαφωνίες και σε συγκρούσεις όπως αυτές που συ‐
ντηρούνται σήμερα μέσα στον χώρο της αριστεράς, οι οποίες δεν έχουν κανένα νόημα.
Όσο για έναν… εμπνευσμένο αρχηγό και ηγέτη εγώ πιστεύω πάρα πολύ ότι
σε μια κοινότητα, η συλλογική γνώμη είναι πολύ πιο ασφαλής και πιο ισχυρή
από οποιονδήποτε ηγέτη.
Στο άλλο σημείο στο οποίο επίσης έχω διαφωνία με τον όποιον ηγέτη και
την ιδεολογία, είναι ότι πιστεύω στο αυθόρμητο των ανθρώπων, δηλαδή,
μέσα σε αυτή τη διαδικασία ανατροπής ή επανάστασης πρέπει να αναπτυ‐
χθεί ένα κίνημα όχι καθοδηγούμενο αλλά αυθόρμητο. Ένα κίνημα που γεν‐
νιέται από τη συνείδηση των ανθρώπων που ξέρουν που πάνε και ξέρουν τι
θέλουν. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να ξαναγυρίσουμε σε μορφές εξουσια‐
στικές, κι αυτή τη στιγμή που σου μιλάω, εγώ ασκώ εξουσία.
Διότι υποτίθεται ότι είμαι η έδρα, ο καθηγητής, ο παντογνώστης, ο πολυ‐
γνώστης κλπ. Αυτό είναι μια εξουσία, όπως μια εξουσία είναι της μάνας προς
το παιδί ή του πατέρα προς το παιδί ή όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας.
Πιστεύω λοιπόν στο αυθόρμητο των μαζών που παλιότερα εμείς οι κουμουνιστές καταριόμασταν σαν αναρχικό. Σήμερα μπορεί κανένας άνθρωπος να
ορίσει τι σημαίνει αναρχικός; Βρισκόμαστε μέσα σε ένα σύστημα το οποίο
είναι δομημένο με ανήθικους τρομοκρατικούς και βάρβαρους κανόνες. Το να
αρνηθείς τους κανόνες και τη θέσπιση αυτού του συστήματος τι σημαίνει,
ότι είσαι αναρχικός; Με αυτή την έννοια είμαστε όλοι αναρχικοί! Γιατί όλοι
αναζητούμε το κάλλιστο.
Δε γουστάρω αυτό το σύστημα, δε γουστάρω καπιταλισμό, δε γουστάρω
νεοφιλελευθερισμό, δε γουστάρω συγκεντρωτισμό, δε γουστάρω αυτά τα
πράγματα! Θέλω μικρές κοινότητες, αυτόνομες, σε ανθρώπινα μέτρα να
μπορέσουμε να ζήσουμε σαν άνθρωποι. Έχω μια άλλη λογική, μια άλλη αντί‐
ληψη για το πώς οργανώνεται η κοινωνία.
Χρόνης Μίσσιος πηγή: TVXS.gr
